وقتی دستگاه لیزر دایود اصلاً روشن نمی‌شود، وسط کار خاموش می‌شود یا صفحه روشن است ولی شات نمی‌زند، در بیشتر موارد ایراد از برد یا پاور (منبع تغذیه) است، نه از لیزربار. خبر خوب این است که برد و پاور معمولاً تعمیرپذیرند و هزینه‌شان خیلی کمتر از تعویض لیزربار است. در این مطلب از تجربه‌ی کارگاه مدیکال تک می‌گوییم داخل دستگاه چه بردهایی هست، هر کدام با چه علامتی خراب می‌شود و تعمیرش چطور انجام می‌شود.
داخل دستگاه لیزر دایود چه بردها و پاورهایی هست؟
ساختار بیشتر دستگاه‌های دایود (تیتانیوم، پلاتینیوم، ADSS، سوپرانو و مدل‌های چینی) کم‌وبیش یکی است:
- ورودی برق و کنتاکتور: برق شهر از فیوز و فیلتر نویز می‌گذرد و با کلید سوئیچ و کنتاکتور به بقیه‌ی مدار وصل می‌شود.
- پاور ۲۴ ولت (یا ۱۲ ولت): یک منبع تغذیه‌ی سوئیچینگ که برد اصلی، صفحه‌ی لمسی، پمپ آب، فن‌ها و ماژول‌های خنک‌کننده (TEC) را تغذیه می‌کند.
- درایور لیزر (پاور جریان ثابت): جریان بالا و ولتاژ پایین را برای لیزربار می‌سازد و با هر شات، پالس جریان را به هندپیس می‌فرستد. این حساس‌ترین بخش برقی دستگاه است.
- برد اصلی (کنترل): فرمان‌های صفحه‌ی لمسی را می‌گیرد، سنسورهای آب و دما را می‌خواند و به درایور دستور شات می‌دهد.
- برد هندپیس: کلید شات، سنسور دمای لیزربار و گاهی کنترل TEC هندپیس روی آن است.
علائم خرابی برد و پاور و علت احتمالی
| علامت | علت احتمالی |
|---|---|
| دستگاه اصلاً روشن نمی‌شود | فیوز ورودی، کلید یا کنتاکتور، پاور ۲۴ ولت |
| با زدن کلید، صدای تق می‌آید ولی روشن نمی‌ماند | بوبین کنتاکتور، ولتاژ ضعیف برق ورودی، اتصال کوتاه در یکی از مصرف‌کننده‌ها |
| صفحه روشن است ولی پمپ و فن کار نمی‌کنند | پاور ۲۴ ولت یا رله‌های برد اصلی |
| صفحه روشن است، ارور نمی‌دهد ولی شات نمی‌زند | درایور لیزر، کابل یا برد هندپیس، کلید شات |
| وسط کار خاموش یا ری‌استارت می‌شود | خازن‌های بادکرده‌ی پاور، داغ شدن پاور به‌خاطر فن خراب، نوسان برق |
| ارور ارتباط صفحه (Communication Error) | برد اصلی، کابل صفحه‌ی لمسی، تغذیه‌ی صفحه |
| انرژی شات کم و ناپایدار شده | درایور لیزر (یا ضعیف شدن لیزربار؛ باید با تست جدا شود) |
اگر دستگاه شات نمی‌زند، مطلب چرا دستگاه لیزر شات نمی‌زند؟ را هم ببینید. برای ارورهای آب و دما هم مطلب ارور آب لیزر دایود را نوشته‌ایم.
تعمیر پاور لیزر دایود چطور انجام می‌شود؟
پاورهای سوئیچینگ معمولاً به یکی از این دلیل‌ها خراب می‌شوند: خازن‌های الکترولیتی که با گرما خشک یا باد می‌کنند، ماسفت یا دیود سوخته بعد از نوسان برق، و فن خرابی که باعث داغ شدن پاور می‌شود. در کارگاه، پاور را بیرون از دستگاه با بار مصنوعی تست می‌کنیم، قطعه‌ی معیوب را عوض می‌کنیم و ولتاژ خروجی را زیر بار کامل اندازه می‌گیریم. اگر پاور قابل تعمیر نباشد یا تعمیرش به‌صرفه نباشد، با یک پاور هم‌توان و هم‌ولتاژ تعویض می‌شود.
درایور لیزر حساس‌تر است. درایور معیوب می‌تواند با یک پالس جریان اشتباه، لیزربار را بسوزاند؛ برای همین درایور تعمیرشده را اول با بار تست (نه با لیزربار اصلی) امتحان می‌کنیم و شکل پالس و جریان را می‌سنجیم، بعد روی دستگاه می‌بندیم.
تعمیر برد لیزر دایود
در برد اصلی بیشتر رگولاتورهای ولتاژ، رله‌ها، کانکتورها و گاهی آی‌سی‌های ارتباطی آسیب می‌بینند. خیلی وقت‌ها ایراد فقط یک کانکتور شل یا اکسید شده است که بعد از جابه‌جایی دستگاه یا نشت آب پیش آمده. در برد هندپیس، نفوذ رطوبت و ژل، و ضربه خوردن هندپیس شایع‌ترین علت‌اند. اگر هندپیس هم ایراد دارد، صفحه‌ی تعمیر هندپیس لیزر دایود را ببینید.
بعد از تعمیر برد، دستگاه را چند ساعت با شات پیوسته و در دمای کاری تست می‌کنیم تا ایرادهایی که فقط بعد از گرم شدن ظاهر می‌شوند هم مشخص شوند.
قبل از فرستادن دستگاه، این‌ها را چک کنید
- برق پریز و سیم رابط را با یک وسیله‌ی دیگر امتحان کنید. اگر استابلایزر دارید، خروجی آن را هم چک کنید.
- کلید اضطراری (Emergency Stop) را بچرخانید تا مطمئن شوید آزاد است.
- کلید سوئیچ (Key) کامل چرخیده باشد.
- اگر دستگاه ارور می‌دهد، از صفحه عکس بگیرید و متن ارور را برای ما بفرستید. عیب‌یابی را خیلی سریع‌تر می‌کند.
بدنه‌ی دستگاه را خودتان باز نکنید. خازن‌های پاور و درایور حتی بعد از خاموش شدن تا مدتی برق دارند و درایور لیزر جریان بسیار بالایی تولید می‌کند. جابه‌جا کردن کانکتورها بدون اطلاع هم می‌تواند لیزربار را بسوزاند.
هزینه و زمان تعمیر برد و پاور
هزینه به نوع قطعه‌ی معیوب و مدل دستگاه بستگی دارد. تعویض چند خازن یا یک کنتاکتور با تعمیر کامل درایور لیزر قابل مقایسه نیست. در مدیکال تک عیب‌یابی در کارگاه رایگان است و هزینه پیش از شروع کار اعلام می‌شود. بیشتر تعمیرهای برد و پاور ۱ تا ۳ روز کاری طول می‌کشد. دستگاه را می‌توانید در تهران با پیک و از شهرستان با باربری یا پست بفرستید. تعمیر در محل کلینیک هم انجام می‌شود.
برای همه‌ی خدمات تعمیر دایود، صفحه‌ی تعمیر لیزر دایود را ببینید.
اگر بعد از عیب‌یابی مشخص شد برد و پاور سالم‌اند، مطلب علائم سوختن لیزربار و خدمات تعمیر و تعویض لیزربار را ببینید.
برای عیب‌یابی و تعمیر دستگاه لیزر در تهران و شهرستان‌ها، صفحه‌ی مرکز تخصصی تعمیر دستگاه لیزر را ببینید.
اگر مشکل فقط از هندپیس است، صفحه‌ی تعمیر هندپیس لیزر دایود را ببینید.
اگر مشکل شما شات نزدن یا ضعیف شدن نتیجه است، چک‌لیست هندپیس لیزر دایود شات نمی‌زند؛ علت‌ها و چک‌لیست را ببینید.
سوالات متداول
دستگاه لیزر دایود روشن نمی‌شود؛ حتماً پاور خراب است؟
نه. اول باید برق ورودی، فیوز، کلید اضطراری و کنتاکتور چک شود. پاور ۲۴ ولت بعد از این‌ها بررسی می‌شود.
آیا پاور سوخته به لیزربار هم آسیب می‌زند؟
پاور ۲۴ ولت معمولاً نه، ولی خرابی درایور لیزر می‌تواند به لیزربار آسیب بزند. به همین دلیل اگر دستگاه بعد از نوسان برق شات نمی‌زند، دوباره روشن کردن پشت سر هم توصیه نمی‌شود.
به جای تعمیر، پاور را عوض کنیم بهتر نیست؟
برای پاورهای ۲۴ ولت استاندارد، گاهی تعویض با یک پاور هم‌مشخصات به‌صرفه‌تر است. درایور لیزر مخصوص هر دستگاه است و معمولاً تعمیر می‌شود.
چطور از خرابی برد و پاور جلوگیری کنیم؟
دستگاه را با استابلایزر مناسب کار کنید، فن‌ها و فیلترهای هوای دستگاه را تمیز نگه دارید و اجازه ندهید آب یا ژل به داخل بدنه نفوذ کند.
